जंगलाच्या सीमारेषेवर मानवाचा बचाव! – सावली वनविभागाने दिला संरक्षक हात

गुराख्यांच्या सुरक्षेसाठी वनविभाग सज्ज – इलेक्ट्रिक स्टिक व मुखवटा वाटप

महा घडामोडी न्यूज तालुका प्रतिनिधी, योगेश रामटेके, सावली : चंद्रपूर जिल्ह्यातील जंगलप्रदेशात वाढत्या मानव-वन्यजीव संघर्षाच्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर सावली वनपरिक्षेत्राने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. वाघ, बिबट्या, अस्वल, रानटी डुक्कर व जंगली हत्ती यांसारख्या धोकादायक वन्य प्राण्यांच्या संख्येत सातत्याने होत असलेल्या वाढीमुळे परिसरातील शेतकरी व गुराख्यांचे जीवन धोक्यात आले आहे. विशेषतः मौजा जाम बु. परिसरात गेल्या काही दिवसांपासून वाघाचा वावर जाणवत असल्याने ग्रामस्थांमध्ये भीतीचं वातावरण निर्माण झालं आहे.

वाघाच्या हालचालींमुळे ग्रामस्थांत भीती

मागील ३ दिवसांपासून मौजा जाम बु. येथील गावालगतच्या जंगल भागात वाघाच्या अस्तित्वाचे ठसे व इतर पुरावे आढळल्याने गावकरी प्रचंड चिंतेत आहेत. यामुळे ग्रामस्थांनी दिनांक ४ जुलै २०२५ रोजी सावली वनपरिक्षेत्र अधिकाऱ्यांना भेटून वाघाच्या बंदोबस्तासाठी निवेदन दिले. गावकऱ्यांच्या या मागणीची गांभीर्याने दखल घेत वनविभागाने तात्काळ कारवाईस प्रारंभ केला.

संवेदनशील भागातील गुराख्यांना मिळणार ‘इलेक्ट्रिक स्टिक’ व ‘मुखवटे’

मानव-वन्यजीव संघर्ष रोखण्यासाठी विभागीय वन अधिकारी श्री. प्रशांत खाडे यांच्या संकल्पनेतून, विद्यमान विभागीय वन अधिकारी चंद्रपूर श्री. बापू येडे व सहाय्यक वनसंरक्षक श्री. विकास तरसे यांच्या मार्गदर्शनाखाली एक अभिनव उपक्रम सुरु करण्यात आला आहे. या उपक्रमांतर्गत सावली वनपरिक्षेत्रातील अत्यंत संवेदनशील आणि जंगलालगतच्या गावांतील गुराख्यांना स्वयं-संरक्षणासाठी ‘इलेक्ट्रिक स्टिक’ व ‘मुखवटे’ वाटप करण्यात येणार आहेत.

मुखवटे हे बाघ आणि बिबट्यांसारख्या शिकारी प्राण्यांना भ्रमित करण्यासाठी वापरले जातात, जे मानवी चेहरा पाहून पाठी फिरतात. तसेच, इलेक्ट्रिक स्टिक ही एक प्रकारची हलकी स्वसंरक्षण उपकरणे असून त्यांचा वापर गरज पडल्यास प्राण्यांना दूर ठेवण्यासाठी करता येतो.

उपक्रमाचा शुभारंभ जाम बु. येथे

या उपक्रमाचा शुभारंभ सावली तालुक्यातील मौजा जाम बु. येथे करण्यात आला. या वेळी पोलीस पाटील श्री. उमाकांत चरडुके, श्री. संजय पाल, श्री. बंडू पाटील थोरात, श्री. जीवन पाटील थोरात, श्री. नीलकंठ पाटील चुधरी, श्री. कैलास पाटील हुलके आणि गावातील इतर ग्रामस्थ मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

सावली वनपरिक्षेत्र अधिकारी श्री. विनोद धुर्वे यांच्या हस्ते गुराखी श्री. गणेश कन्नमवार (रा. कोंडेकल) यांना इलेक्ट्रिक स्टिक व मुखवट्यांचे वाटप करून उपक्रमास औपचारिक सुरुवात करण्यात आली. यापुढे वनविभागाच्या सर्वेक्षणानुसार नोंदणीकृत सर्व गुराख्यांना ह्या उपकरणांचे वाटप केले जाणार आहे.

वनविभागाचे आवाहन – "सहकार्य करा, संघर्ष टाळा"

या उपक्रमाच्या निमित्ताने श्री. विनोद धुर्वे (वनपरिक्षेत्र अधिकारी, सावली) यांनी नागरिकांना आवाहन केले की, वनविभागाच्या सूचनांचे पालन करून सहकार्य करावे. तसेच कोणत्याही वन्य प्राण्याच्या हालचाली आढळल्यास तात्काळ वनविभागाशी संपर्क साधावा. वन्य प्राणी हे जंगलाचा एक भाग असून त्यांच्या संरक्षणासोबतच मानवी जीविताचाही विचार केला जात आहे. दोन्हींच्या सुरक्षिततेसाठी अशा उपक्रमांना ग्रामस्थांनी सकारात्मक प्रतिसाद द्यावा.

थोडक्यात

मानव व वन्यजीव यांच्यातील संघर्ष ही एक गंभीर आणि सध्या अधिकाधिक वाढणारी समस्या आहे. सावली वनपरिक्षेत्रात सुरु करण्यात आलेला हा उपक्रम इतर भागांसाठीही एक आदर्श ठरू शकतो. ग्रामस्थ, शेतकरी आणि गुराखी यांचे प्राण वाचविण्यासाठी वनविभागाचा हा पुढाकार निश्चितच स्तुत्य असून भविष्यात या उपक्रमाचा व्याप अधिक वाढवण्याची गरज आहे.

संपादकीय : संरक्षणाची दिशा – प्रशासन, प्राणी आणि माणूस यांचा समन्वय हाच उपाय

    

सावली वनपरिक्षेत्रातील वनविभागाने घेतलेला पुढाकार केवळ तात्पुरती सुरक्षा देणारा उपाय नसून, तो मानव-वन्यजीव सहजीवनाच्या नव्या दिशेचा प्रारंभ आहे. वाढती वाघ व इतर वन्य प्राण्यांची लोकसंख्या, जंगल क्षेत्रात अतिक्रमण, तसेच नैसर्गिक अधिवासाच्या नष्ट होण्यामुळे अशा संघर्षांची शक्यता वाढत आहे. ही केवळ जंगलातील समस्या नसून ती एक समाज-पर्यावरण-संवेदनशीलता यांची संयुक्त परीक्षा आहे.

गुराख्यांना दिल्या जाणाऱ्या इलेक्ट्रिक स्टिक व मुखवटे ही उपकरणे केवळ एक सुरक्षा यंत्रणा नसून, ती शासनाची एक नम्र कबुली आहे की – आम्ही तुमच्यासोबत आहोत. पण या उपाययोजनांची खरी ताकद जमिनीवरच्या अंमलबजावणीत, जनजागृतीत आणि सातत्याने चालणाऱ्या संवादात आहे.

आपल्याला हे लक्षात घ्यावे लागेल की वन्यजीव संरक्षण हा केवळ वनविभागाचा नाही, तर आपल्या सर्वांच्या जबाबदारीचा भाग आहे. गुराख्यांचे जीवन वाचवणे आणि वन्य प्राण्यांचे अधिवास राखणे – हे दोन्ही एकमेकांना विरोध न करता एकमेकांच्या सहकार्याने शक्य आहे. आज सावलीने एक पाऊल उचलले आहे. उद्या इतर परिक्षेत्रांनीही याचा अनुकरण केल्यास, भविष्यात जंगलाच्या सीमारेषेवर भीती नव्हे तर सहजीवनाची सीमारेषा रेखाटली जाईल.