आरोग्य मंत्रालयाचा मोठा निर्णय! ‘फायर अँड लाईफ सेफ्टी’साठी राष्ट्रीय मार्गदर्शक तत्त्वे जाहीर

 आरोग्य मंत्रालयाकडून ‘फायर अँड लाईफ सेफ्टी’साठी राष्ट्रीय मार्गदर्शक तत्त्वे जाहीर; आरोग्य संस्थांमध्ये सुरक्षेचा नवा आराखडा लागू

महा घडामोडी न्यूज नेटवर्क, नवी दिल्ली : देशभरातील रुग्णालये आणि आरोग्य संस्थांमध्ये अग्निसुरक्षा आणि जीवित संरक्षण अधिक मजबूत करण्याच्या दृष्टीने ने 2026 साठी नवीन राष्ट्रीय मार्गदर्शक तत्त्वे (National Guidelines on Fire and Life Safety in Healthcare Facilities) जाहीर केली आहेत. या मार्गदर्शक तत्त्वांमुळे विशेषतः उच्च जोखमीच्या विभागांमध्ये सुरक्षा मानके अधिक कडक करण्यात आली असून, रुग्ण आणि आरोग्य कर्मचाऱ्यांचे संरक्षण अधिक प्रभावी करण्याचा उद्देश आहे.

नवीन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, आयसीयू (ICU), एनआयसीयू (NICU), पीआयसीयू (PICU) तसेच ऑपरेशन थिएटरसारख्या संवेदनशील विभागांसाठी स्वतंत्र आणि प्रगत सुरक्षा प्रोटोकॉल लागू करण्यात आले आहेत. या विभागांमध्ये आग लागल्यास तात्काळ प्रतिसाद, सुरक्षित स्थलांतर (evacuation) आणि उपकरणांचे संरक्षण यासाठी विशेष योजना तयार करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

आरोग्य मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे की, देशातील अनेक रुग्णालयांमध्ये पूर्वी घडलेल्या आगीच्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर ही पावले उचलण्यात आली आहेत. या नवीन नियमांमुळे केवळ आग प्रतिबंध नव्हे तर आपत्कालीन परिस्थितीत जीवितहानी टाळण्यासाठी आवश्यक सर्व उपाययोजना बंधनकारक करण्यात आल्या आहेत.

या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये पुढील प्रमुख बाबींवर भर देण्यात आला आहे:

- प्रत्येक रुग्णालयात अत्याधुनिक फायर अलार्म आणि डिटेक्शन सिस्टम अनिवार्य

- फायर ड्रिल आणि प्रशिक्षण नियमितपणे घेणे

- आपत्कालीन परिस्थितीत स्पष्ट मार्गदर्शक फलक (Emergency Exit Signage)

- ऑक्सिजन लाईन, इलेक्ट्रिकल सिस्टीम यांसाठी विशेष सुरक्षा तपासणी

- रुग्ण आणि कर्मचाऱ्यांसाठी सुरक्षित स्थलांतर योजना (Evacuation Plan)

तसेच, प्रत्येक आरोग्य संस्थेला स्वतःचा फायर सेफ्टी ऑडिट नियमितपणे करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. या ऑडिटच्या आधारे त्रुटी शोधून तात्काळ सुधारणा करण्यावर भर देण्यात आला आहे.

आरोग्य तज्ञांच्या मते, या मार्गदर्शक तत्त्वांमुळे देशातील आरोग्य व्यवस्थेत एक मोठा बदल घडणार असून, विशेषतः मोठ्या शासकीय आणि खासगी रुग्णालयांमध्ये सुरक्षा पातळी लक्षणीयरीत्या वाढेल.

दरम्यान, राज्य सरकारे आणि स्थानिक प्रशासनाला या नियमांची काटेकोर अंमलबजावणी करण्याचे निर्देश देण्यात आले असून, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या संस्थांवर कठोर कारवाईची तरतूदही करण्यात आली आहे.

एकंदरीत, या नव्या मार्गदर्शक तत्त्वांमुळे रुग्णालयांतील अग्निसुरक्षा व्यवस्थेला नवी दिशा मिळणार असून, रुग्ण आणि कर्मचाऱ्यांचे जीवन अधिक सुरक्षित करण्याच्या दृष्टीने हे पाऊल अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे.